Filosofía
A nosa filosofía baséase na valentía intelectual, a perseveranza, a lealdade, a equidade, o pensamento independente e a responsabilidade de transformar o coñecemento en accións con sentido. Os doce principios seguintes reflicten os valores que guían a nosa investigación, a escolla de problemas, o apoio mutuo e a procura dun impacto científico duradeiro.
Por que traballamos en medicina
O noso interese pola medicina non naceu dunha pregunta metodolóxica abstracta. Xurdiu do desexo de comprender o corpo humano, da dor e da frustración das lesións deportivas e da posibilidade de utilizar o coñecemento cuantitativo para mellorar vidas.
Aos quince anos, mentres competía en atletismo, Marcos Matabuena interesouse por como o adestramento, a fatiga, a fisioloxía e a variabilidade individual determinan o rendemento. Daquela, unha lesión grave impediulle practicar durante case dous anos a actividade da que tanto gozaba. A experiencia levouno a reflexionar sobre as lesións, a recuperación e o movemento humano, e a explorar estas cuestións desde unha perspectiva biomecánica e cuantitativa.
Esta curiosidade levouno a estudar Matemáticas. Nos seus primeiros anos de formación desenvolveu métodos para estimar o consumo máximo de osíxeno, modelizar a relación entre adestramento e fatiga e identificar limiares fisiolóxicos mediante a variabilidade da frecuencia cardíaca. Estes proxectos respondían ao interese polo rendemento deportivo e a unha pregunta máis ampla: como poden os datos axudarnos a comprender o que ocorre dentro do corpo humano?
Ese traballo revelou unha oportunidade científica máis ampla. Os datos recollidos continuamente do corpo poden captar patróns que as medicións clínicas convencionais pasan por alto. Poden axudar a comprender a fisioloxía individual, seguir cambios temporais, previr lesións e deseñar estratexias de saúde e actividade física máis personalizadas. Moito antes de que a saúde dixital se consolidase como campo de investigación, esta idea comezou a trazar un camiño científico entre matemáticas, estatística, fisioloxía e medicina.
Co tempo, as preguntas adquiriron un carácter máis clínico. Como melloran os datos de monitorización continua de glicosa a nosa comprensión da saúde metabólica? Como axudan os biomarcadores dixitais a predicir a aparición e a progresión de enfermidades? Como cuantificar a incerteza cando os resultados médicos son curvas, distribucións, imaxes, redes ou outros obxectos non euclidianos complexos? E como poden estes avances metodolóxicos mellorar a prevención, o diagnóstico, o tratamento e as decisións sanitarias?
A bioestatística dixital naceu deste percorrido. Reflicte a convicción de que a innovación matemática acada o seu maior valor ao abordar problemas biomédicos relevantes formulados polos datos continuos, de alta frecuencia e multimodais que hoxe recollemos sobre a saúde e o comportamento humanos.
Detrás de cada sinal dixital hai unha persoa. Detrás de cada predición estatística hai unha decisión. E detrás de cada achega metodolóxica debería existir a posibilidade de mellorar a saúde humana.
Os nosos doce principios
1. Merecer o éxito
«Acadar o éxito é doado; o difícil é merecelo».
— Albert Camus
2. Liderar coidando
«Trata os teus soldados como a un acabado de nacer e estarán dispostos a seguirte aos vales máis fondos. Cóidaos como aos teus fillos queridos e aceptarán morrer ao teu carón».
— Sun Tzu
3. Escoller problemas relevantes
«Escoller un problema de doutoramento que pague a pena é como escoller unha boa esposa para o teu fillo».
— Vladimir Arnold
4. A valentía de actuar
«Recoñecer o correcto e non actuar é covardía».
— Confucius
5. O valor dunha idea
«O consello do pobre, por moi bo que sexa, nunca se acepta».
— Miguel de Cervantes
6. O coñecemento interior
«Só o coñecemento que nace de dentro é verdadeiro coñecemento».
— Socrates
7. Perseverar toda a vida
«Hai quen loita un día e é bo. Outros loitan un ano e son mellores. Algúns loitan moitos anos e son moi bos. Pero hai quen loita toda a vida: eses son os imprescindibles».
— Bertolt Brecht
8. Seguir namorados do traballo
«Sempre hai que estar namorado. Por iso nunca hai que casar».
— Oscar Wilde
9. Atopar o camiño
«Quen quere facer algo atopa un camiño; quen non quere atopa unha escusa».
— Proverbio árabe
10. Traballar sen recoñecemento
«Quen estuda dez anos no anonimato acabará sendo coñecido por todos».
— Proverbio chinés
11. A valentía das ideas novas
«A quen ten ideas novas considéraselle tolo ata que as súas ideas triunfan».
— Mark Twain
12. As decisións defínennos
«Non son as nosas capacidades as que amosan quen somos de verdade, senón as nosas decisións».
— J. K. Rowling
Estes principios non xurdiron de forma illada. Moldeáronos a experiencia persoal, anos de incerteza científica, o exemplo de mentores excepcionais e a convicción de que unha investigación ambiciosa debe manterse unida a problemas realmente importantes.
A mentoría que guía o noso propósito científico
Hai cinco anos, un dos meus mentores máis importantes —quizais a persoa que máis influíu na miña vida, ademais da miña nai e un profesor de secundaria— díxome:
«Marcos, se de verdade te concentras, tes o potencial para contribuír de forma importante á medicina e converterte nun investigador influente».
Tres anos despois deume outro consello que non esquecín:
«Moitos estatísticos están orgullosos do impacto do seu traballo, pero as súas achegas apenas se coñecen na comunidade biomédica ou teñen pouca utilidade práctica. Ti tes un don. Precisas desenvolver modelos que de verdade importen».
Hai catro meses volveu lembrarme que, se manteño o foco, o ceo é o límite. As súas palabras marcaron a miña ambición científica, a miña forma de entender a mentoría e o apoio ao meu equipo. Ensináronme que a sofisticación matemática non abonda por si soa. A investigación metodolóxica máis valiosa parte de preguntas biomédicas importantes e dá lugar a ferramentas das que investigadores, profesionais clínicos e pacientes poden beneficiarse de verdade.
A nosa ambición central é apoiarnos na glucodensidade e en metodoloxías estatísticas relacionadas para contribuír a avances importantes na diabetes e na nutrición personalizada. Queremos desenvolver métodos innovadores desde o punto de vista matemático e capaces de cambiar como se comprenden, monitorizan, predín, preveñen e tratan as enfermidades.
Manifestos que nos inspiran
Un percorrido persoal pola bioestatística, a intelixencia artificial e o cambio
Neste ensaio persoal, Marcos Matabuena reflexiona sobre a súa traxectoria científica, a influencia do deporte e o tríatlon, a importancia do pensamento interdisciplinar e as leccións aprendidas de mentores, colaboradores e grandes figuras da ciencia.
Ler «As miñas reflexións sobre o futuro da bioestatística na era da intelixencia artificial»
Bioestatística, intelixencia artificial e o propósito da ciencia
Esta reflexión aborda o papel da bioestatística na era da intelixencia artificial a través da historia e das ideas de Yinchao.
Ler «A bioestatística na era da intelixencia artificial»
Guía práctica de investigación (en chinés)
A guía de Jianqiao Wang, da Universidade de Tsinghua, reflexiona sobre a formación doutoral, a comunicación científica, a apertura intelectual, a formulación de preguntas relevantes, a intuición sobre os datos e a aprendizaxe entre colegas, no canto de velos como competidores.
Deporte, resiliencia e mentalidade de fondo
Entendemos a vida científica como unha maratón ou, nun sentido máis amplo, como un deporte de resistencia. A investigación valiosa require paciencia, disciplina, repetición, resiliencia e capacidade para continuar cando o progreso é lento ou incerto. Os deportistas raramente triunfan por un único momento extraordinario: os seus logros constrúense con anos de adestramento.
Rafael Nadal e o seu adestrador, Toni Nadal, representan especialmente ben esta filosofía.